يوگا روشي فراروانشناسانه براي كشف رازهاي درون و حقيقت وجود انسان است. يوگا يا ((جوگ)) واژه اي سنسكريت با معاني بسيار وسيع است و از مصدر ((يوج)) با دو معناي ((پيوستن)) يا ((اتحاد )) و رام نمودن حيوان وحشي و سركش است. در زبان پهلوي چوبي را كه هنگام شخم زدن بر گردن دو گاو گذارده مي شود ((يوغ)) يا ((جوغ)) مي نامند كه كار آن هماهنگ نمودن حركات و گامهاي دو گاو است تا بتوان در يك خط مستقيم زمين را شخم زد و خاك آن را بارور نمود. در يوگا نيز كنترل، اتحاد و همسويي ميان نيروهاي متنافر وجود ، در نظر گرفته شده كه در غير اين صورت تكامل، باروري و بالندگي شعور انساني و رشد خوشه هاي طلايي عرفان و آگاهي متعال در كشتزار قلب و روح و در نهايت رسيدن به مبدا آفرينش وسرچشمه هستي بخش ميسر نخواهد بود.

در يوگا از راه هماهنگي ميان تن و روان، تفكر و عمل ، ذهن و شعور با انديشه هاي ژرف عارفانه و الهي بارور مي شود. يوگا روشي براي رسيدن به درجات ارتقا روحي و تربيت و راهبري فكر ، كلام و عمل است. يوگا خصال انساني و نيز استعدادهاي نهفته و شگرف و نيروهاي بالقوه را در فرد بيدار نموده و شعور روحاني را همچون نيلوفري سپيد بر سطح تالاب تمايلات نفساني رويش و برتري ميدهد.

يكي از تمرينهاي فكري در يوگا ((تمركز )) است كه عبارت است از ثابت نگاهداشتن قواي فكري بر روي موضوع خاص مادي يا روحاني است. تمركز تنها در سايه سكون و آرامش فكري است و كسي كه آرامش نداشته باشد قادر به تمركز صحيح و كامل نخواهد بود. سكون و آرامش بستگي به تقوي و درستكاري دارد چون بيشترين عوامل نابساماني و پريشانهاي فكري در ناراستي ها و هيجانات ناشي از آنها است.

در متون يوگا از سيزده روش يوگا نام برده شده است كه عبارتند از:

1- هاتا يوگا ، 2- راجا يوگا ، 3- آشتانگا يوگا ، 4- دهيانا يوگا ، 5- مانترا يوگا ،   6-لايا يوگا ، 7- كنداليني يوگا ، 8-كارما يوگا ، 9- تانترا يوگا ، 10-كيريا يوگا ،  11- گيانا يوگا ، 12- يانترا يوگا ، 13-بكتي يوگا